HAVALIMANI

Σήμερα πήρα μέρος σε μια δημοσκόπηση του δικτυακού τόπου www.in.gr. Το θέμα της δημοσκόπησης ήταν "Ποιο εκλογικό σύστημα προτιμάτε;". Παραθέτω στον παρακάτω πίνακα τις διαφορετικές επιλογές και τα ποσοστά της κάθε μίας την στιγμή που ψήφισα:

Χωρίς βέβαια να γνωρίζω τα κίνητρα της δημοσκόπησης θα κάνω τον δικό μου σχολιασμό, αφού παρουσιάσω ένα σκεπτικό σχετικά με το ποιο είναι το καλύτερο σύστημα, αυτό με τη λίστα ή εκείνο με το σταυρό (το μεικτό δεν μπορώ να το σχολιάσω καθώς δεν γνωρίζω πως το εννοεί ο γράφων).

Το σύστημα με σταυρό είναι εκείνο το οποίο δίνει στον ψηφοφόρο τη δυνατότητα να επιλέξει τον υποψήφιο που προτιμά. Αρχικά αυτό φαίνεται να είναι το πιο σωστό, όμως στην Ελλάδα έχει οδηγήσει σε μια πολύ κακή πρακτική. Οι υποψήφιοι βουλευτές πρέπει να πείσουν τον πολίτη ότι η δική τους υποψηφιότητα είναι η καλύτερη. Κάτι τέτοιο είναι σωστό και θεμιτό όταν η επιχειρηματολογία τους βασίζεται σε πολιτικές θέσεις. Όταν όμως το κριτήριο του πολίτη γίνεται το ποιος θα διορίσει κάποιο μέλος της οικογένειας, ποιος θα νομιμοποιήσει το αυθαίρετό του, ποιος θα βάλει ρεύμα στο αυθαίρετό του, ποιος θα προωθήσει τα επιχειρηματικά συμφέροντα της επιχείρησής του τότε υπάρχει πρόβλημα. Ακόμα και ο υποψήφιος με τις καλύτερες προθέσεις δεν έχει ελπίδες να εκλεγεί χωρίς να υποσχεθεί ότι θα παρανομήσει, δηλαδή ότι θα δείξει εύνοια σε κάποιον πολίτη έναντι κάποιου άλλου, ότι θα προωθήσει συμφέροντα που στην καλύτερη περίπτωση κινούνται στα όρια του νόμου. Δηλαδή ο σταυρός στην Ελλάδα διαφθείρει τους πολιτικούς πριν ακόμα εκλεγούν.

Άρα λοιπόν το σύστημα με λίστα έχει ένα μεγάλο προσόν, το ότι οι υποψήφιοι βουλευτές παίρνουν τη σειρά τους στο ψηφοδέλτιο και από κει και πέρα εκλέγονται με βάση το ποσοστό του κόμματος. Άρα ο προεκλογικός τους αγώνας βασίζεται στο να προωθήσουν τις επίσημες θέσεις του κόμματος και όχι τα μικροσυμφέροντα του κάθε πονηρού πολίτη που ξέρει να διαπραγματεύεται σκληρά την ψήφο του (ή τους ψήφους της οικογένειάς του ή αυτούς των εργαζομένων του). Έτσι αποφεύγεται η διγλωσσία κόμματος και βουλευτών στους πολίτες.

Υπάρχουν φυσικά και αρνητικά φαινόμενα σχετιζόμενα με τη λίστα. Οι υποψήφιοι τοποθετούνται σε εκλόγιμες ή μη θέσεις ανάλογα με την κομματική τους τοποθέτηση και τον κομματικό τους μηχανισμό. Το τελευταίο είναι πρόβλημα καθώς η θέση του υποψηφίου δεν έχει τόσο να κάνει με την λαϊκή του απήχηση όσο με το πόσα μέλη του κόμματος μπορεί να πείσει. Αυτό μπορεί να μεταφέρει το πρόβλημα της προηγουμένως αναφερθείσης σκληρής διαπραγμάτευσης από τον πολίτη στα κομματικά μέλη. Επίσης, η λίστα δημιουργεί τις προϋποθέσεις της απομάκρυνσης των βουλευτών από την κοινωνία. Παρόλα αυτά το κόμμα θα πρέπει να είναι κοντά στην κοινωνία για να κερδίσει και να εκλέξει τους βουλευτές.

Βλέποντας λοιπόν τις δύο εναλλακτικές πιστεύω ότι στη δεδομένη συγκυρία θα έπρεπε τουλάχιστον για κάποια χρόνια να επιλεχθεί η λίστα ως τρόπος εκλογής καθώς ο τόπος δεν αντέχει άλλο τη διγλωσσία των πολιτικών ούτε τη λογική της πελατειακής σχέσης βουλευτών-πολιτών. Ο πολίτης στις μέρες ελάχιστα ψηφίζει με γνώμονα το συμφέρον της χώρας ή της κοινωνίας αλλά μάλλον με το δικό του μικροσυμφέρον. Όμως, όπως βλέπετε και από τα τρέχοντα αποτελέσματα της δημοσκόπησης οι πολίτες επιλέγουν στην πλειοψηφία τους το σύστημα του σταυρού. Άρα αφενός αγαπούν το πελατειακό σύστημα, αφετέρου δεν εμπιστεύονται τα κόμματα ώστε να αφήσουν σε αυτά την ευθύνη της επιλογής των κατάλληλων υποψηφίων.